تبلیغات
آرشیو من - نقد فیلم جرم
آرشیو من
دوشنبه 9 بهمن 1391 :: نویسنده : شاهین تفنگدارزاده

نقد فیلم جرم

جرمِ کیمیایی

بدون شک نام مسعود کیمیایی با تاریخ سینمای ایران گره خورده است. کیمیایی در دهه چهل با ساخت «قیصر» به همراه داریوش مهرجویی که در آن زمان «گاو» را آماده نمایش داشت، توانست تا حدودی با رعایت قواعد سینمایی و لحاظ مضامین اجتماعی، تحولی در روند سینمای ایران به وجود آورد و موجب رونق آن شود. سینمای کیمیایی مبتنی بر گرته‌برداری از سینمای وسترن و داستان‌گویی بر حسب پیرنگ اصلی و کلاسیک است. سینمای او متکی به خلق شخصیت‌هایی است که اسطوره‌وار با ظلم موجود در اجتماع مبارزه می‌کنند، خود را محق دانسته، اعتراض کرده و از بین می‌روند؛ تا از این طریق جهانِ مطلوب خود را بسازند یا عبرتی برای دیگران شوند و به تاریخ بپیوندد. کیمیایی در فیلم دومش «قیصر» به لطف بداعت سوژه، نوع نگاه و اصالت‌های فرهنگی شخصیت اصلی (با بازی بهروز وثوقی) محبوب همگان شده و مورد استقبال قرار می گیرد. قیصر جوانی است از دل مردم که برای رسیدن به عدالت و گرفتن انتقام خون خواهر و برادرش خطر می‌کند و جان خود را از دست می‌دهد.

این شمایل اسطوره‌‌ای دستمایه سایر آثار کیمیایی نیز می شود؛ رضا موتوری، سید، نوری، رضا (دندان مار)، رضا (رد پای گرگ)، سلطان، امیر علی، نکویی و در نهایت رضا سرچشمه در «جرم» که تکرار تجارب قبلی اوست. کیمیایی در عمده آثارش یک الگوی کلی را دنبال کرده و هر بار بستر داستانی مورد علاقه اش را با رنگ و لعاب های متفاوت به تصویر می کشد که این در واقع تکرار خود اوست. البته از بین آن‌ها آثاری همچون «سرب» و «دندان مار» با بقیه اندکی تفاوت دارد و سعی می‌کند از دایره تکرارِ برخی المان‌ها سینمایی‌اش فراتر برود.

اما جرم آخرین ساخته او ماجرای «رضا سرچشمه» است در سال ۱۳۵۵ شمسی که به دلیل قتل شخصیتی سیاسی حبس می کشد و پس از آزادی برای کشتن یک کارشناس نفتی (مرتضی افجه‌ای) به جنوب می‌رود، اما طی صحبت با او از تصمیمش منصرف شده و در نهایت کشته می‌شود.

نگارنده قصد ندارد از تکرار زاویهٔ نگاه فیلمساز به جامعه و طرح دغدغه‌های یک شخصیت زخم خوردهٔ زندانی کشیدهٔ چاقو به دست و… انتقاد کند. یا معترض به تصویر کشیدن خانواده‌های مفلوکِ دچار درد و بحران زده فیلم‌های او که برای ادامهٔ حیات دست به هر کاری می‌زنند، شود. همه می‌دانیم این فیلم در جشنواره فجر در ۱۲ بخش نامزد شده و جایزهٔ بهترین فیلم را از آن خود کرده و به گفته خود کارگردان متفاوت‌ترین فیلم اوست و به اعتقاد خیلی‌ها بازگشت صادقانه! کیمیایی به سینمای اصیل خود است. پس در این مقال جا دارد از سینمای قهرمان‌پرور و شاخصه‌های آن بگوییم تا به قضاوتی منصفانه در مواجهه با جرم و سینمای کیمیایی برسیم.

جرم به لحاظ تصویربرداری و انتخاب قاب ها، میزانسن، موسیقی، طراحی صحنه و صداگذاری تجربه ای متفاوت در کارنامه کیمیایی است. برخی پلان سکانس‌هایش دوست داشتنی و به یادماندنی است. اما هنوز از حیث محتوا و چارچوب داستانی از نبود روایتی قوی و جاندار رنج می‌برد.

رضا سرچشمه (با بازی پولاد کیمیایی) همان شبه‌قهرمان آثار کیمیایی و شخصیت معهود در بین مخاطبان اوست که تا حدی او را می شناسیم؛ غیرتی، خانواده دوست، با مرام، از خود گذشته، لوطی و … که تفاوتش با بقیه در تحول درونی و تغییر نگاهش به جامعه است. البته هیچ نشانه و موقعیت داستانی مخاطب را به این موضوع رهنمون نمی‌سازد و به عبارت دیگر باید دو ساعت منتظر بمانی و گاهی چرت بزنی تا بالاخره آن لحظهٔ موعود فرا برسد. در عوض پلان‌هایی طولانی می‌بینیم مانند حرکت مینی‌بوس و یا راه رفتن رضا و ناصر را به سمت دوربین، دیالوگ‌های کش‌دار و بی‌تأثیر رضا با افراد مختلف، حوادث غیرمترقبه و بی‌منطق، مانند زد وخوردهای داخل زندان، صحنه‌هایی اضافی مانند تماشای سینمای داخل زندان توسط رضا یا به فکر فرو رفتن های بعد از آزادی که حذف آن‌ها هیچ لطمه‌ای به فیلم نمی‌زند. ( البته به این‌ها اضافه کنید وجود برخی اشیا در صحنه که با آن زمان تطبیق ندارد مثل تصویر برخی ماشین‌ها و یا کولرهای گازی که بر روی ساختمان قاسم خان نصب است و در سال ۵۵ هنوز در ایران وجود خارجی نداشته اند.)

اینکه قهرمان فیلم جرم منفرد است، در مرکز داستان قرار گرفته، برتمام فیلم سایه افکنده و ستارهٔ فیلم است درست، اما کشمکش‌های بیرونی که می‌تواند قوس اصلی حرکت فیلم را شکل دهد، جدال او برای بقای خانواده‌اش است که دقیق ترسیم نشده و از طرفی کشمکش‌های درونی و سختِ قهرمان درست از آب درنیامده و غیرواقعی به نظر می‌رسد. کشمکش درونی رضا این است که مثلاً از یک آدم تنها، زندانی و متکی به نفس به قهرمانی ایثارگر تبدیل شود. اما مواجهه رضا با اتفاقات، خنثی و بی‌تأثیر است. مثلاً برخورد رضا با یکی از سیاسیون در زندان و یا ملاقاتش با خیاط و زن مارگیر.

می‌پذیریم که قهرمانِ جرم فعال و پویا است، واقعیت داستان یکپارچه و بر بستر زمان خطی است اما پیرنگ اصلی بر نحوهٔ وقوع چیزها در داستان تأکید دارد، یعنی چگونگی علت باعث وجود معلول می‌شود و چگونگی این معلول خود علتی می‌شود برای معلولی دیگر. به عبارت دیگر ساختار داستان باید همبستگی وسیع زندگی را در امور آشکار و نهان، در امور نزدیک و دور و در هویت فردی نشان دهد، اما این موضوع در جرم به خوبی لحاظ نمی‌شود و ملاقات رضا با ناصر، رئیس زندان، آقا رفعت، شخص سیاسی، عاطفه، زن در اسطبل (لعیا زنگنه)، خیاط، کلم خان و… چیزی به داستان اضافه نکرده و تأثیرش ناچیزی در پیشرفت داستان دارد. حوادثی همچون کشتن ماهی‌ها در ابتدای فیلم، اعتیاد، خبر مرگ مادر، دعوا بر سر سوار شدن پیرمرد سکته زده در مینی بوس و… خوب نیست و یا حداقل کامل نیست.

در سبک کلاسیک پایانِ داستان بسته است، یعنی وقتی بیننده سالن را ترک می‌کند شک و تردید نداشته و کمبود و نقصی احساس نمی‌کند. اما نمی‌دانم که در فیلم جرم آیا با دیدن یک شبه‌قهرمان که کاملاً معترض است و بنا به دلایلی از یک نفر انتقام می‌گیرد و در نهایت کشته می‌شود به همهٔ سؤالات بیننده پاسخ داده می‌شود یا خیر؟

به نظر می‌رسد حکایت جرم، حکایت مینی‌بوس قدیمیِ نعش‌کشِ ناصر است که قهرمان نیمه‌جانی را حمل می‌کند که چیزی به جان دادنش نمانده است. به هر روی مشکل فیلم‌های مسعود کیمیایی، فقط تکرار قصه‌های دهه چهل و پنجاه نیست بلکه مشکل در ساختار روایت کلاسیک فیلم و شکل‌گیری داستان با ارجاعات متعدد به مختصات سینمایی است که جز نام کیمیایی‌وار بر آن نمی‌توان نهاد.







نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

پنجشنبه 15 آذر 1397 06:43 ق.ظ

Incredible lots of wonderful advice.
cialis name brand cheap when can i take another cialis cialis professional yohimbe enter site very cheap cialis cialis uk next day get cheap cialis fast cialis online enter site 20 mg cialis cost price cialis wal mart pharmacy cialis tablets
چهارشنبه 14 آذر 1397 12:08 ب.ظ

You reported that exceptionally well!
look here cialis cheap canada cialis 30 day sample cialis coupon cialis para que sirve cialis patent expiration cialis generic tadalafil buy cialis professional from usa cialis pills in singapore buying cialis in colombia import cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 12:41 ق.ظ

Cheers, Wonderful stuff.
cialis patentablauf in deutschland buy name brand cialis on line buy generic cialis we recommend cheapest cialis cialis for sale only best offers 100mg cialis achat cialis en itali wow look it cialis mexico purchase once a day cialis how much does a cialis cost
سه شنبه 13 آذر 1397 01:42 ب.ظ

You actually explained it well!
cheap cialis where cheapest cialis cialis pas cher paris cialis per paypa cialis coupon cialis professional from usa deutschland cialis online cialis lilly tadalafi cialis venta a domicilio cialis ahumada
دوشنبه 12 آذر 1397 01:13 ب.ظ

Nicely put. Kudos!
tadalafil tablets prix de cialis costo in farmacia cialis tadalafil generic cialis 5mg billiger cialis for sale in europa cialis mit grapefruitsaft cialis generic cialis flussig discount cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 12:55 ب.ظ

Kudos, Valuable stuff.
free cialis buy online cialis 5mg acquisto online cialis what is cialis we use it 50 mg cialis dose viagra or cialis how do cialis pills work the best site cialis tablets cialis y deporte only here cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 01:45 ق.ظ

You actually reported it exceptionally well.
interactions for cialis brand cialis nl cialis for sale how do cialis pills work acheter du cialis a geneve online cialis cialis super kamagra buying cialis on internet cialis prezzo in linea basso cialis official site
شنبه 10 آذر 1397 01:17 ق.ظ

You mentioned it really well.
buying cialis overnight canadian drugs generic cialis miglior cialis generico pastillas cialis y alcoho cialis super kamagra cialis generico india cialis 100mg cost trusted tabled cialis softabs cialis canadian drugs cialis 20mg
پنجشنبه 8 آذر 1397 02:52 ب.ظ

Nicely put. Appreciate it!
generic cialis review uk cialis 20mg prix en pharmacie buy cialis cheap 10 mg low cost cialis 20mg cialis lowest price cialis 5 mg effetti collateral venta de cialis canada cialis for sale in europa weblink price cialis generico cialis mexico
پنجشنبه 8 آذر 1397 02:39 ق.ظ

Terrific postings. Thanks.
cialis coupons printable cialis australian price buying cialis on internet buying cialis overnight click now cialis from canada cialis lowest price cialis daily new zealand cialis 5 mg cialis daily reviews cialis generico postepay
پنجشنبه 19 مهر 1397 11:42 ق.ظ

Cheers! An abundance of write ups!

vardenafil 20mg buy levitra online buy levitra 10mg buy 10 mg levitra levitra buy generic levitra buy levitra 20 mg levitra without a doctor prescription buy levitra online buy levitra online
یکشنبه 8 مهر 1397 04:21 ق.ظ

You actually revealed it really well.
cheap cialis cialis side effects cialis cost cialis generika cialis 05 buy cialis achat cialis en suisse prezzo cialis a buon mercato tadalafil generic i recommend cialis generico
شنبه 7 مهر 1397 01:28 ق.ظ

You actually revealed that really well!
cialis billig cialis for sale in europa cialis tadalafil online cialis 200 dollar savings card cialis 5 effetti collaterali generic cialis soft gels we like it cialis price cialis canada cialis super kamagra cialis farmacias guadalajara
شنبه 31 شهریور 1397 06:06 ب.ظ

Cheers, Valuable information!
drugstore online india canadian pharmacies that are legit drugs for sale deep web online pharmacies tech school canadian prescription drugstore trust pharmacy canada online pharmacies india canada online pharmacies legitimate drugstore online india north west pharmacies canada
سه شنبه 27 شهریور 1397 04:35 ب.ظ

Great information. With thanks.
online cialis cialis ahumada cialis 50 mg soft tab buy online cialis 5mg buy online cialis 5mg cialis wir preise price cialis wal mart pharmacy cialis baratos compran uk cialis lowest price cialis coupons printable
پنجشنبه 15 شهریور 1397 05:14 ق.ظ

Useful tips. Kudos.
recommended site cialis kanada buy cialis cialis super kamagra cialis online deutschland cialis online napol no prescription cialis cheap non 5 mg cialis generici cialis italia gratis cialis generic availability cialis prezzo di mercato
سه شنبه 13 شهریور 1397 04:47 ق.ظ

You've made your point quite effectively!.
sildenafil and viagra buy viagra without a prescription online sildenafil citrate tablets where to buy viagra for women where can i order viagra online buy viagra online canadian pharmacy buy viagra on line where can you buy viagra from buy viagra soft tabs buy viagra cheaply
دوشنبه 12 شهریور 1397 09:02 ب.ظ

Many thanks. I value it!
acheter du cialis a geneve online cialis cialis patentablauf in deutschland tadalafil 20 mg cialis 10 doctissimo cialis patent expiration cialis preise schweiz cialis 30 day trial coupon cialis prezzo al pubblico cialis generika in deutschland kaufen
دوشنبه 12 شهریور 1397 02:44 ق.ظ

With thanks. An abundance of postings.

generic low dose cialis cialis generico cipla cialis online cialis mit grapefruitsaft walgreens price for cialis buy cialis online nz cheap cialis cialis 20 mg cost cialis manufacturer coupon cialis side effects dangers
سه شنبه 23 مرداد 1397 03:42 ق.ظ

Whoa loads of useful facts!
viagra where to buy cheap sildenafil tablets buy viagra cheapest get online prescription for viagra uk pharmacy viagra viagra from usa pharmacy where can i buy viagra online safely how to get viagra prescription sildenafil uk pharmacy online pharmacy viagra uk
دوشنبه 22 مرداد 1397 01:09 ب.ظ

With thanks! I enjoy it!
cialis 20 mg cut in half how to purchase cialis on line precios de cialis generico cialis 5 mg scheda tecnica precios de cialis generico get cheap cialis wow look it cialis mexico cialis 20 mg get cheap cialis cialis en 24 hora
دوشنبه 7 خرداد 1397 03:35 ق.ظ

Reliable content. Thank you.
cialis tadalafil cialis dosage amounts acheter du cialis a geneve cialis pills in singapore prices for cialis 50mg we recommend cheapest cialis prezzo cialis a buon mercato buy cialis uk no prescription we like it cialis price cialis online deutschland
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 06:22 ق.ظ

You actually explained that exceptionally well.
buy viagra online now buy viagra online generic buy brand viagra online viagra online purchase blue pill how to buy viagra online safely viagra buy viagra online pharmacy viagra buy viagra in pharmacy buy viagra online uk cheap cheapest place to buy viagra
جمعه 3 فروردین 1397 08:02 ب.ظ

Many thanks! Great stuff.
cialis 50 mg soft tab tadalafil generic we choice cialis uk cialis ahumada enter site 20 mg cialis cost cialis professional from usa price cialis per pill warnings for cialis cialis 5mg billiger cialis 10mg prix pharmaci
دوشنبه 28 اسفند 1396 01:36 ق.ظ

Very good data. Appreciate it!
tadalafilo cialis generisches kanada click now cialis from canada cialis name brand cheap cialis 10mg prix pharmaci cialis 20mg cialis kaufen ou acheter du cialis pas cher click here cialis daily uk we use it 50 mg cialis dose
دوشنبه 16 مرداد 1396 08:58 ب.ظ
Superb post however I was wanting to know if you could write a litte more on this topic?

I'd be very thankful if you could elaborate a
little bit more. Kudos!
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 12:12 ق.ظ
Ridiculous story there. What happened after?
Take care!
یکشنبه 27 فروردین 1396 08:55 ب.ظ
Quality posts is the crucial to attract the users to
pay a quick visit the site, that's what this website is providing.
چهارشنبه 23 فروردین 1396 06:59 ب.ظ
Hello! This is my 1st comment here so I just wanted to give a quick shout out and tell
you I genuinely enjoy reading through your articles. Can you recommend any other blogs/websites/forums that
go over the same subjects? Thanks a lot!
دوشنبه 21 فروردین 1396 06:24 ق.ظ
Hi there just wanted to give you a brief heads up and let you know a
few of the images aren't loading properly. I'm not sure why but I
think its a linking issue. I've tried it in two different internet browsers and both
show the same results.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ


در این وبلگ من قصد دارم آرشیو خودم را معرفی کرده و آن را با دیگران به اشتراک بگذارم

مدیر وبلاگ : شاهین تفنگدارزاده
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :