تبلیغات
آرشیو من - نقد فیلم جرم
آرشیو من
سه شنبه 10 بهمن 1391 :: نویسنده : شاهین تفنگدارزاده

نقد فیلم جرم

جرمِ کیمیایی

بدون شک نام مسعود کیمیایی با تاریخ سینمای ایران گره خورده است. کیمیایی در دهه چهل با ساخت «قیصر» به همراه داریوش مهرجویی که در آن زمان «گاو» را آماده نمایش داشت، توانست تا حدودی با رعایت قواعد سینمایی و لحاظ مضامین اجتماعی، تحولی در روند سینمای ایران به وجود آورد و موجب رونق آن شود. سینمای کیمیایی مبتنی بر گرته‌برداری از سینمای وسترن و داستان‌گویی بر حسب پیرنگ اصلی و کلاسیک است. سینمای او متکی به خلق شخصیت‌هایی است که اسطوره‌وار با ظلم موجود در اجتماع مبارزه می‌کنند، خود را محق دانسته، اعتراض کرده و از بین می‌روند؛ تا از این طریق جهانِ مطلوب خود را بسازند یا عبرتی برای دیگران شوند و به تاریخ بپیوندد. کیمیایی در فیلم دومش «قیصر» به لطف بداعت سوژه، نوع نگاه و اصالت‌های فرهنگی شخصیت اصلی (با بازی بهروز وثوقی) محبوب همگان شده و مورد استقبال قرار می گیرد. قیصر جوانی است از دل مردم که برای رسیدن به عدالت و گرفتن انتقام خون خواهر و برادرش خطر می‌کند و جان خود را از دست می‌دهد.

این شمایل اسطوره‌‌ای دستمایه سایر آثار کیمیایی نیز می شود؛ رضا موتوری، سید، نوری، رضا (دندان مار)، رضا (رد پای گرگ)، سلطان، امیر علی، نکویی و در نهایت رضا سرچشمه در «جرم» که تکرار تجارب قبلی اوست. کیمیایی در عمده آثارش یک الگوی کلی را دنبال کرده و هر بار بستر داستانی مورد علاقه اش را با رنگ و لعاب های متفاوت به تصویر می کشد که این در واقع تکرار خود اوست. البته از بین آن‌ها آثاری همچون «سرب» و «دندان مار» با بقیه اندکی تفاوت دارد و سعی می‌کند از دایره تکرارِ برخی المان‌ها سینمایی‌اش فراتر برود.

اما جرم آخرین ساخته او ماجرای «رضا سرچشمه» است در سال ۱۳۵۵ شمسی که به دلیل قتل شخصیتی سیاسی حبس می کشد و پس از آزادی برای کشتن یک کارشناس نفتی (مرتضی افجه‌ای) به جنوب می‌رود، اما طی صحبت با او از تصمیمش منصرف شده و در نهایت کشته می‌شود.

نگارنده قصد ندارد از تکرار زاویهٔ نگاه فیلمساز به جامعه و طرح دغدغه‌های یک شخصیت زخم خوردهٔ زندانی کشیدهٔ چاقو به دست و… انتقاد کند. یا معترض به تصویر کشیدن خانواده‌های مفلوکِ دچار درد و بحران زده فیلم‌های او که برای ادامهٔ حیات دست به هر کاری می‌زنند، شود. همه می‌دانیم این فیلم در جشنواره فجر در ۱۲ بخش نامزد شده و جایزهٔ بهترین فیلم را از آن خود کرده و به گفته خود کارگردان متفاوت‌ترین فیلم اوست و به اعتقاد خیلی‌ها بازگشت صادقانه! کیمیایی به سینمای اصیل خود است. پس در این مقال جا دارد از سینمای قهرمان‌پرور و شاخصه‌های آن بگوییم تا به قضاوتی منصفانه در مواجهه با جرم و سینمای کیمیایی برسیم.

جرم به لحاظ تصویربرداری و انتخاب قاب ها، میزانسن، موسیقی، طراحی صحنه و صداگذاری تجربه ای متفاوت در کارنامه کیمیایی است. برخی پلان سکانس‌هایش دوست داشتنی و به یادماندنی است. اما هنوز از حیث محتوا و چارچوب داستانی از نبود روایتی قوی و جاندار رنج می‌برد.

رضا سرچشمه (با بازی پولاد کیمیایی) همان شبه‌قهرمان آثار کیمیایی و شخصیت معهود در بین مخاطبان اوست که تا حدی او را می شناسیم؛ غیرتی، خانواده دوست، با مرام، از خود گذشته، لوطی و … که تفاوتش با بقیه در تحول درونی و تغییر نگاهش به جامعه است. البته هیچ نشانه و موقعیت داستانی مخاطب را به این موضوع رهنمون نمی‌سازد و به عبارت دیگر باید دو ساعت منتظر بمانی و گاهی چرت بزنی تا بالاخره آن لحظهٔ موعود فرا برسد. در عوض پلان‌هایی طولانی می‌بینیم مانند حرکت مینی‌بوس و یا راه رفتن رضا و ناصر را به سمت دوربین، دیالوگ‌های کش‌دار و بی‌تأثیر رضا با افراد مختلف، حوادث غیرمترقبه و بی‌منطق، مانند زد وخوردهای داخل زندان، صحنه‌هایی اضافی مانند تماشای سینمای داخل زندان توسط رضا یا به فکر فرو رفتن های بعد از آزادی که حذف آن‌ها هیچ لطمه‌ای به فیلم نمی‌زند. ( البته به این‌ها اضافه کنید وجود برخی اشیا در صحنه که با آن زمان تطبیق ندارد مثل تصویر برخی ماشین‌ها و یا کولرهای گازی که بر روی ساختمان قاسم خان نصب است و در سال ۵۵ هنوز در ایران وجود خارجی نداشته اند.)

اینکه قهرمان فیلم جرم منفرد است، در مرکز داستان قرار گرفته، برتمام فیلم سایه افکنده و ستارهٔ فیلم است درست، اما کشمکش‌های بیرونی که می‌تواند قوس اصلی حرکت فیلم را شکل دهد، جدال او برای بقای خانواده‌اش است که دقیق ترسیم نشده و از طرفی کشمکش‌های درونی و سختِ قهرمان درست از آب درنیامده و غیرواقعی به نظر می‌رسد. کشمکش درونی رضا این است که مثلاً از یک آدم تنها، زندانی و متکی به نفس به قهرمانی ایثارگر تبدیل شود. اما مواجهه رضا با اتفاقات، خنثی و بی‌تأثیر است. مثلاً برخورد رضا با یکی از سیاسیون در زندان و یا ملاقاتش با خیاط و زن مارگیر.

می‌پذیریم که قهرمانِ جرم فعال و پویا است، واقعیت داستان یکپارچه و بر بستر زمان خطی است اما پیرنگ اصلی بر نحوهٔ وقوع چیزها در داستان تأکید دارد، یعنی چگونگی علت باعث وجود معلول می‌شود و چگونگی این معلول خود علتی می‌شود برای معلولی دیگر. به عبارت دیگر ساختار داستان باید همبستگی وسیع زندگی را در امور آشکار و نهان، در امور نزدیک و دور و در هویت فردی نشان دهد، اما این موضوع در جرم به خوبی لحاظ نمی‌شود و ملاقات رضا با ناصر، رئیس زندان، آقا رفعت، شخص سیاسی، عاطفه، زن در اسطبل (لعیا زنگنه)، خیاط، کلم خان و… چیزی به داستان اضافه نکرده و تأثیرش ناچیزی در پیشرفت داستان دارد. حوادثی همچون کشتن ماهی‌ها در ابتدای فیلم، اعتیاد، خبر مرگ مادر، دعوا بر سر سوار شدن پیرمرد سکته زده در مینی بوس و… خوب نیست و یا حداقل کامل نیست.

در سبک کلاسیک پایانِ داستان بسته است، یعنی وقتی بیننده سالن را ترک می‌کند شک و تردید نداشته و کمبود و نقصی احساس نمی‌کند. اما نمی‌دانم که در فیلم جرم آیا با دیدن یک شبه‌قهرمان که کاملاً معترض است و بنا به دلایلی از یک نفر انتقام می‌گیرد و در نهایت کشته می‌شود به همهٔ سؤالات بیننده پاسخ داده می‌شود یا خیر؟

به نظر می‌رسد حکایت جرم، حکایت مینی‌بوس قدیمیِ نعش‌کشِ ناصر است که قهرمان نیمه‌جانی را حمل می‌کند که چیزی به جان دادنش نمانده است. به هر روی مشکل فیلم‌های مسعود کیمیایی، فقط تکرار قصه‌های دهه چهل و پنجاه نیست بلکه مشکل در ساختار روایت کلاسیک فیلم و شکل‌گیری داستان با ارجاعات متعدد به مختصات سینمایی است که جز نام کیمیایی‌وار بر آن نمی‌توان نهاد.







نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

سه شنبه 8 مرداد 1398 02:42 ق.ظ

Amazing many of wonderful advice.
canadian pharmacy king northwest pharmacies online canadian discount pharmacies discount canadian pharmacies online pharmacy candida viagra canadian pharmaceuticals online pharmacy canada online pharmacies reviews drugs for sale in canada
دوشنبه 3 تیر 1398 07:37 ق.ظ

Regards, Valuable information.
american pharmacy cialis when can i take another cialis cialis dosage recommendations cialis para que sirve cialis 5 mg effetti collateral deutschland cialis online buy online cialis 5mg cialis sale online rx cialis para comprar cialis taglich
جمعه 31 خرداد 1398 03:49 ب.ظ

Wow lots of superb tips.
cialis 5 mg funziona cialis pas cher paris cialis farmacias guadalajara buy cialis online legal tadalafil 5mg tadalafil tablets where to buy cialis in ontario generic cialis free generic cialis cialis generico
پنجشنبه 30 خرداد 1398 04:38 ق.ظ

Incredible a lot of amazing advice!
cialis online deutschland prezzo cialis a buon mercato look here cialis cheap canada how to buy cialis online usa cialis professional from usa the best site cialis tablets ou trouver cialis sur le net tadalafil chinese cialis 50 mg cialis qualitat
دوشنبه 27 خرداد 1398 10:41 ب.ظ

You actually mentioned that superbly!
cialis patentablauf in deutschland cialis tablets cialis tadalafil online overnight cialis tadalafil venta cialis en espaa cialis canadian drugs cialis per paypa cialis bula 40 mg cialis what if i take dose size of cialis
دوشنبه 27 خرداد 1398 07:34 ق.ظ

Thanks a lot! Ample postings.

when can i take another cialis generico cialis mexico cialis without a doctor's prescription how do cialis pills work achat cialis en itali free generic cialis brand cialis nl when can i take another cialis cialis preise schweiz estudios de cialis genricos
شنبه 25 خرداد 1398 01:54 ب.ظ

You have made your stand pretty well!!
generic cialis pill online cialis savings card look here cialis order on line cialis canadian drugs we use it cialis online store cialis italia gratis 200 cialis coupon opinioni cialis generico cialis 5 mg scheda tecnica can i take cialis and ecstasy
جمعه 24 خرداد 1398 11:35 ب.ظ

Truly quite a lot of superb information!
cialis 30 day sample online prescriptions cialis cialis great britain cialis en 24 hora american pharmacy cialis ou trouver cialis sur le net cialis prices cialis generico lilly cialis generika in deutschland kaufen cialis side effects
جمعه 24 خرداد 1398 07:22 ق.ظ
otc remedies ed http://viagralim.us otc remedies ed !
This article will help the internet users for building up new blog or even a blog from start to end.
پنجشنبه 23 خرداد 1398 06:55 ب.ظ

Thank you! An abundance of postings!

cialis savings card how much does a cialis cost india cialis 100mg cost tadalafil 5mg cialis rezeptfrei cialis uk next day acquisto online cialis wow cialis 20 cialis coupons buy cheap cialis in uk
پنجشنبه 23 خرداد 1398 05:41 ق.ظ

Thanks! Lots of data.

generic cialis pill online cialis 5mg prix 200 cialis coupon cialis soft tabs for sale cialis australia org cialis generico en mexico buy cialis sample pack buy brand cialis cheap cialis australia org cialis prezzo di mercato
چهارشنبه 22 خرداد 1398 03:35 ب.ظ

Regards, An abundance of info.

cialis canada tadalafil 10 mg cialis arginine interactio cialis daily buy generic cialis free generic cialis cialis for bph click here to buy cialis generic cialis 20mg uk 5 mg cialis coupon printable
دوشنبه 20 خرداد 1398 08:56 ق.ظ

Cheers, An abundance of info!

cialis 5 mg para diabeticos cialis australia org where to buy cialis in ontario cialis coupons cialis generisches kanada purchasing cialis on the internet cialis savings card prescription doctor cialis cialis generique 5 mg try it no rx cialis
جمعه 17 خرداد 1398 09:48 ب.ظ

Please let me know if you're looking for a writer for your weblog. You have some really good articles and I think I would be a good asset. If you ever want to take some of the load off, I'd really like to write some content for your blog in exchange for a link back to mine. Please send me an email if interested. Cheers!
جمعه 17 خرداد 1398 09:38 ب.ظ

Really all kinds of helpful advice!
cialis tablets cialis en 24 hora il cialis quanto costa cialis coupons printable cialis prezzo di mercato cialis daily new zealand buying cialis overnight achat cialis en suisse tadalafil tablets cialis generisches kanada
جمعه 6 اردیبهشت 1398 04:37 ق.ظ
スーパーコピー時計N品 ...-藤原宝飾
جمعه 6 اردیبهشت 1398 04:36 ق.ظ
ログイン
جمعه 6 اردیبهشت 1398 04:35 ق.ظ
韓国スーパーコピーブランド(N品)激安専門店!世界一流韓国ブランドコピー品、韓国スーパーコピーブランド 通販すなわちブランド偽物を販売しております。
جمعه 30 فروردین 1398 09:58 ب.ظ
スーパーコピーブランド優良店ブランド時計コピー(N級品)激安販売
پنجشنبه 29 فروردین 1398 03:10 ب.ظ
ルイヴィトンコピー·ロレックスコピー·シャネルコピー·エルメスコピーなど2016 新作提供してあげます!弊社優秀な
پنجشنبه 29 فروردین 1398 03:09 ب.ظ
激安ブランド財布のスーパーコピー品通販がここにある、ルイヴィトンコピーバッグと財布がお買い得
چهارشنبه 21 فروردین 1398 06:37 ب.ظ

Amazing posts. Thanks a lot!
drugs for sale on internet canadian online pharmacies buy viagra usa best canadian pharmacies online canadian pharmacy viagra brand global pharmacy canada how safe are canadian online pharmacies drugstore online shopping reviews northwestpharmacy drugstore online shopping
پنجشنبه 15 آذر 1397 06:43 ق.ظ

Incredible lots of wonderful advice.
cialis name brand cheap when can i take another cialis cialis professional yohimbe enter site very cheap cialis cialis uk next day get cheap cialis fast cialis online enter site 20 mg cialis cost price cialis wal mart pharmacy cialis tablets
چهارشنبه 14 آذر 1397 12:08 ب.ظ

You reported that exceptionally well!
look here cialis cheap canada cialis 30 day sample cialis coupon cialis para que sirve cialis patent expiration cialis generic tadalafil buy cialis professional from usa cialis pills in singapore buying cialis in colombia import cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 12:41 ق.ظ

Cheers, Wonderful stuff.
cialis patentablauf in deutschland buy name brand cialis on line buy generic cialis we recommend cheapest cialis cialis for sale only best offers 100mg cialis achat cialis en itali wow look it cialis mexico purchase once a day cialis how much does a cialis cost
سه شنبه 13 آذر 1397 01:42 ب.ظ

You actually explained it well!
cheap cialis where cheapest cialis cialis pas cher paris cialis per paypa cialis coupon cialis professional from usa deutschland cialis online cialis lilly tadalafi cialis venta a domicilio cialis ahumada
دوشنبه 12 آذر 1397 01:13 ب.ظ

Nicely put. Kudos!
tadalafil tablets prix de cialis costo in farmacia cialis tadalafil generic cialis 5mg billiger cialis for sale in europa cialis mit grapefruitsaft cialis generic cialis flussig discount cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 12:55 ب.ظ

Kudos, Valuable stuff.
free cialis buy online cialis 5mg acquisto online cialis what is cialis we use it 50 mg cialis dose viagra or cialis how do cialis pills work the best site cialis tablets cialis y deporte only here cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 01:45 ق.ظ

You actually reported it exceptionally well.
interactions for cialis brand cialis nl cialis for sale how do cialis pills work acheter du cialis a geneve online cialis cialis super kamagra buying cialis on internet cialis prezzo in linea basso cialis official site
شنبه 10 آذر 1397 01:17 ق.ظ

You mentioned it really well.
buying cialis overnight canadian drugs generic cialis miglior cialis generico pastillas cialis y alcoho cialis super kamagra cialis generico india cialis 100mg cost trusted tabled cialis softabs cialis canadian drugs cialis 20mg
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30
درباره وبلاگ


در این وبلگ من قصد دارم آرشیو خودم را معرفی کرده و آن را با دیگران به اشتراک بگذارم

مدیر وبلاگ : شاهین تفنگدارزاده
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :